Jarhead

Πάει καιρός από τότε που ξεμπέρδεψα με το βάσανο της θητείας αλλά, ακόμα και τώρα, νοιώθω μια αναγούλα όταν βλέπω στρατιωτικό. Δεν θα το έλεγα φόβο, ούτε μίσος. Είναι μάλλον μια αίσθηση ματαιότητας, η σκέψη ότι τίποτε δεν έχει αλλάξει ούτε πρόκειται να αλλάξει, εκείνο το κενό στο στομάχι κάθε φορά που η λογική σου δέχεται την σφοδρή επίθεση της πραγματικότητας του στρατοπέδου. Ακόμα και τώρα, μετά από τόσα χρόνια, μικρά πράγματα έρχονται και ξυπνάνε μέσα μου αυτά τα συναισθήματα, τραβάνε πονηρά στο φως τις αναμνήσεις που έχω προσεκτικά καταχωνιάσει στα πιό βαθιά συρτάρια του μυαλού μου. Το "Jarhead" είναι ένα από τα μικρά αυτά πράγματα. Και αυτό που μου ξύπνησε είναι η πιό σημαντική συνειδητοποίηση που είχα όταν υπηρετούσα: πόσο απαίσιο είναι να σε αναγκάζουν να κάνεις κάτι εντελώς ανούσιο.
Βασισμένη στο αυτοβιογραφικό βιβλίο του πρώην καταδρομέα Anthony "Swoff" Swofford, η ταινία παρουσιάζει τα όσα έζησε στην διάρκεια της θητείας του, από την κατάταξή του μέχρι την απόλυσή του από τον πρώτο πόλεμο στον Περσικό. Όταν καλείται να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα ενός παρανοϊκού πολέμου, καταλαβαίνει ότι τίποτε δεν είναι όπως του τα έμαθαν. Οι ανώτεροί του δεν είναι ήρωες αλλά ανούσιοι φαφλατάδες, οι συνάδελφοί του δεν είναι φίλοι αλλά ο κακός του εαυτός, ο πόλεμος δεν γίνεται για την πατρίδα ή τα ιδανικά, αλλά για τους ηλίθιους που τον έβαλαν εκεί. Στην προσπάθειά του να αντέξει, αγκιστρώνεται απελπισμένα σε δύο άτομα: στον επικελευστή του Sykes και στον συνάδελφό του Troy. Από τον πρώτο προσπαθεί να ξαναβρεί την λογική που έχει χάσει και από τον δεύτερο προσπαθεί να βρει τον φίλο που δεν είχε ποτέ. Στο τέλος αποτυγχάνει και στα δύο, αλλά όχι χωρίς να έχει πάρει ένα σημαντικό μάθημα: ότι και ο ίδιος έχει αλλάξει ανεπανόρθωτα.
Στον πρωταγωνιστικό ρόλο, ο εικοσιεπτάχρονος Jake Gyllenhaal δίνει εξαιρετική ισορροπία ανάμεσα στο σαρκαστικό, στο κωμικό και στο τραγικό στοιχείο ενός χαρακτήρα που ωριμάζει απότομα μέσα από καταστάσεις που αδυνατεί να καταλάβει. Με μια υποψηφιότητα για Όσκαρ - για το αμφιλεγόμενο "Brokeback Mountain" - ένα BAFTA και εννιά ακόμα μικρότερα βραβεία (διόλου ευκαταφρόνητο portfolio για την ηλικία του ), αποδεικνύει ότι δεν πρόκειται να ξεμπερδέψουμε εύκολα μαζί του. Κεκτημένη ταχύτητα; Παροδικό φαινόμενο; Κατά την γνώμη μου, απλώς και μόνο ταλέντο. Περιμένω με ανυπομονησία το "Zodiac", αλλά είμαι σίγουρος ότι ο Gyllenhaal έχει όλα τα προσόντα να αναδειχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους ηθοποιούς της γενιάς του.
Δίπλα του και στον ρόλο του επικελευστή Sykes ο "πολύς" James Foxx, που μετά το "Ray" και το "Collateral" συνεχίζει να με εντυπωσιάζει. Με εξαιρετική μαεστρία και με μια δόση πλάκας, ο Foxx αποδίδει τον ρόλο ενός ανθρώπου που αγαπάει αυτό που κάνει αλλά χωρίς να έχει βυθιστεί στον παραλογισμό του "καραβανά". "Νομίζεις ότι είσαι ο μόνος που έχει βαρεθεί;", λέει στον Swofford όταν τον τιμωρεί. Ο Sykes έχει βαρεθεί. Έχει βαρεθεί τον πόλεμο, έχει βαρεθεί τον στρατώνα, έχει βαρεθεί την στολή και τα παραγγέλματα. Αλλά αυτή είναι η δουλειά του. Και καταφέρνει να βρει ευχαρίστηση σ' αυτή.
Ένας ηθοποιός που χαρακτηρίζω "ήρεμη δύναμη", ο Peter Sarsgaard βρίσκεται στον ρόλο του Troy, αλλά θέλω να επισημάνω τον Brian Geraghty στον ρόλο του ήρεμου και λίγο χαζούλη Fergus. Και δεν μπορώ να μην νοιώθω ευτυχισμένος όταν βλέπω τον αγαπημένο μου Chris Cooper σε ένα σύντομο πέρασμα στον ρόλο του απόλυτου "καραβανά", Αντισυνταγματάρχη Kazinski.
Στην σκηνοθεσία, ο Sam Mendes του "American Beauty". Στην τρίτη μόλις ταινία του αποδεικνύει ότι έχει το..."κοκαλάκι της νυχτερίδας" για ταινίες που απεικονίζουν την πραγματικότητα πίσω από το "αμερικάνικο όνειρο". Ρίχνοντας και πάλι το βάρος στους χαρακτήρες, καταφέρνει να πιάσει σκηνές που χώνουν το μαχαίρι βαθιά και μας μαθαίνουν ότι και η ασχήμια είναι μέρος της ζωής. Με ταινίες σαν και αυτή, αν μη τι άλλο, καταλαβαίνω ότι το Όσκαρ στο ντεμπούτο του δεν ήταν τυχαίο.
Σαν επίλογο, έχω μια πρόταση να σας κάνω. Ξεχάστε τις (βυσματικές) εμπειρίες του Χριστόφορου Κάσδαγλη στο "Απολύομαι και τρελαίνομαι" . Προτιμήστε το "Jarhead". Πιστεύω ότι θα καταλάβετε πως, είτε στην Ελλάδα, είτε στην Αμερική, είτε οπουδήποτε αλλού, ο παραλογισμός και η έλλειψη λογικής του στρατού είναι παντού ίδιες.










Βαθμολογία................................8/10

International Movie Database: http://www.imdb.com/title/tt0418763/

Trivia: Σύμφωνα με την ίδια την ταινία, η λέξη "jarhead" (στα ελληνικά μεταφράζεται σαν "βαζοκέφαλος") παραπέμπει στο υπηρεσιακό κούρεμα των Καταδρομέων. Παράλληλα, είναι και μια μεταφορά για ένα κοινό χαρακτηριστικό του κεφαλιού των καταδρομέων και ενός βάζου: είναι και τα δύο άδεια. Δεν γνωρίζω κάτι αντίστοιχο για τους Έλληνες Καταδρομείς, αλλά δεν αποκλείεται να υπάρχει.

Όχι...δεν θα γκρινιάξω

Το πήρα απόφαση. Είναι ημέρες χαράς, γιορτής, ανθρωπιάς. Είναι ημέρες σκέψης, αλληλεγγύης, συμπόνιας προς αυτόν που έχει ανάγκη. Δεν πρόκειται να παραπονεθώ για τίποτα. Ούτε να γκρινιάξω.
Τι κι αν το δώρο των Χριστουγέννων εξανεμίστηκε με συνοπτικές διαδικασίες; Τι κι αν η γαλοπούλα έφτασε δέκα ευρώ το κιλό; Τι κι αν έσκασα τριάντα πέντε ευρώ σε κάτι μελομακάρονα που θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν σαν στοπ στην πόρτα; Τι κι αν μέσα στα κάστανα που μου πούλησε ο μπακάλης δίπλα βρήκα ένα σκουλήκι μεγαλύτερο κι από το φίδι του Μεγαλέξανδρου; Δεν θα γκρινιάξω.
Να με πειράξει που με ξυπνήσανε επτάμισι το πρωί ένα μάτσο γυφτάκια από τον καταυλισμό λίγο έξω από την πόλη, κράζοντας "ντίγωνα γκάλαντα" με μια φωνή που έμοιαζε με γουρούνι που το έσφαζαν; Να γκρινιάξω που είχανε βάλει ταρίφα "πέντε 'βρω"; Να παραπονεθώ που πέρασε η μπάντα της κακιάς ώρας από τον δρόμο μπροστά από το σπίτι μου στις δύο το μεσημέρι, κάνοντας τα τζάμια να τρίζουν; Όχι, κύριε, δεν θα γκρινιάξω.
Γιατί να στενοχωρηθώ που κάνανε την γειτονιά μου χειρότερη κι από κοστούμι του Λιμπεράτσε; Γιατί να γκρινιάζω που στήσανε στην μέση της πλατείας μια σκαλωσιά από κάποιο καραγιαπί, του βάλανε φωτάκια που πότε ανάβουν πότε όχι, σκαρώσανε ένα αστέρι - οχτάκτινο - από σύρμα και όλο τούτο το κατασκεύασμα το είπανε "δέντρο"; Γιατί να με πειράξει που, ενώ βρήκανε την ευκαιρία να κάνουν τις κολώνες της γειτονιάς να μοιάζουν με τον Φλωρινιώτη, δεν έκαναν καν τον κόπο να μαζέψουν το σκουπιδαριό που έχει μαζευτεί στο διπλανό οικόπεδο; Δεν θα γκρινιάξω.
Δεν πρέπει να είμαι ευχαριστημένος με τον χοντρομπαλά που, από μασκότ της Coca Cola, τον βλέπω να φιγουράρει σε όλες τις πλατείες παρέα με κάποιο ψωριασμένο γαϊδούρι, κάνοντας "χο χο χο!!!" λες κι έχει βρογχικά; Δεν πρέπει να νιώθω απέραντη αγάπη βλέποντας τον φουκαρά τον πατέρα να τον σέρνει από το χέρι ο δεκάχρονος γιος του που ουρλιάζει με όση δύναμη έχει "ΘΕΛΩ ΤΟ PLAYSTATION 3!!!!", μέσα στον κόσμο, ενώ ο πατέρας ξέρει ότι το μόνο που του έχει μείνει στην τσέπη είναι ένα πενηντάρικο για το ηλεκτρικό και σκέφτεται πόσο καλός άνθρωπος ήτανε ο Ηρώδης; Δεν πρέπει να με πλημμυρίζει το πνεύμα των Χριστουγέννων όταν μια σαραντάρα γεροντοκόρη μου ζητάει εξήντα ευρώ για ένα κουτί σοκολατάκια από την Χριστουγεννούπολη στο Σύνταγμα επειδή, λέει, είναι "Ελβετικά"; Όχι, δεν θα γκρινιάξω.
Γιατί να γκρινιάξω; Και, τώρα που το καλοσκέφτομαι, γιατί να γκρινιάξετε κι εσείς; Είναι ημέρες αγάπης, αλληλεγγύης, ευχής και ανθρωπιάς. Σε λίγο, ο παλιός ο χρόνος θα φύγει, και θα έρθει ο καινούριος, γεμάτος νέες ελπίδες, νέες ευχές, νέες προοπτικές στον ορίζοντα. Και θα φύγει κι αυτός, και θα έρθει ο επόμενος, κι ο επόμενος, κι ο επόμενος, ως το 2012 που θα κατεβούν οι Ελοχίμ, οι Νεφελίμ και ο Αντίχριστος, και θα έρθει η Δευτέρα Παρουσία, και θα ψοφήσουμε όλοι από αηδία και θα ησυχάσουμε. Επαναλάβετε όλοι λοιπόν την κατήχηση μετά από μένα: "δεν θα γκρινιάξω...δεν θα γκρινιάξω...δεν θα γκρινιάξω".
Καλά Χριστούγεννα λοιπόν, και καλή Πρωτοχρονιά. Και να μην γκρινιάξετε. Έχετε μπροστά σας ολόκληρο χρόνο για να το κάνετε. Μπορείτε να κρατηθήτε για λίγες ημέρες ακόμα!

Αναβολή από την...λογική

Τελικά είναι εκπληκτικό το πόσο εύκολα κάποιοι άνθρωποι καταφέρνουν να γελοιοποιούνται. Το θέμα στο οποίο αναφέρομαι είναι η δίκη του Αντώνη Τσιπρόπουλου και του blogme η οποία επρόκειτο να γίνει την Παρασκευή, 14 του μηνός. Αν και η υπόθεση είναι γνωστή στην ελληνική μπλογκόσφαιρα, επιτρέψτε μου να αναφέρω εν τάχει τα βασικότερα σημεία της.
Ο Αντώνης Τσιπρόπουλος διατηρούσε ιστοσελίδα, η οποία μέσω RSS feed αναδημοσίευε άρθρα από έναν μεγάλο αριθμό ελληνικών blogs. Κάποια στιγμή λοιπόν, αναδημοσιεύτηκε εκεί ένα άρθρο από το funEL.gr, το οποίο σατίριζε τον γνωστό τηλεπλασιέ Δημοσθένη Λιακόπουλο - ξέρετε...κόκκινες αρκούδες, χανεμπού, χάλκινα βιβλία, έρχονται οι Ελ, τρεχάτε να σωθείτε. Η συνέχεια μόνο στην σφαίρα της ιλαροτραγωδίας μπορεί να ανήκει. Ο κος Λιακόπουλος, αδυνατώντας να εντοπίσει τον συντάκτη του άρθρου, ξέσπασε νομικά εναντίον του κου Τσιπρόπουλου, σέρνοντας τον στα δικαστήρια για "προσβολή της προσωπικότητάς του"- εδώ γελάμε!!! Όπως πολύ εύστοχα το έθεσαν πολλοί bloggers, είναι σα να μηνύεις τον περιπτερά για ένα άρθρο της εφημερίδας που πουλάει.
Και φτάνουμε στο σήμερα.
Ενώ όλα ήταν έτοιμα, και η δίκη είχε ήδη λάβει το νούμερο της - 17 αν θυμάμαι καλά - εμφανίστηκε ξαφνικά ο δικηγόρος του κου Λιακόπουλου και ζήτησε...αναβολή της δίκης. Η δικαιολογία ήταν ότι, λόγω αλλαγής διεύθυνσης, ο κος Λιακόπουλος δεν έλαβε κανονικά την κλήτευση του δικαστηρίου και, κατά συνέπεια, δεν ήξερε την ημέρα και την ώρα της διεξαγωγής της. Το ότι ο δικηγόρος του ήξερε απόλυτα και τα δύο, είναι ένα γεγονός που το αφήνω στην κρίση σας.
Το δικαστήριο δέχτηκε την δικαιολογία και όρισε νέα δικάσιμο. Νέα ημερομηνία της δίκης...η 18η Φεβρουαρίου του 2009! Άλλος ένας τραγέλαφος της ελληνικής δικαιοσύνης.
Όσο διαβάζω τα γεγονότα και την εξέλιξη αυτής της υπόθεσης, δύο είναι τα πιθανά συμπεράσματα στα οποία καταλήγω.
Πρώτον, ο κος Λιακόπουλος αρχίζει να καταλαβαίνει ότι κρατάει μια καυτή πατάτα στα χέρια του, που μόνο να τον κάψει μπορεί. Είναι φανερό ότι η γραμμή που ακολουθεί δεν έχει καμία τύχη, και το μόνο που προβάλλει είναι η γελοιότητα και η ασχετοσύνη του σε ζητήματα της τεχνολογίας. Προκειμένου λοιπόν να πέσει στα μαλακά, τρενάρει την υπόθεση - με υπερβολικά άκομψο τρόπο - για να αποσύρει την μήνυση όταν η κατακραυγή θα έχει κοπάσει. Ελπίζει έτσι στον μικρότερο δυνατό αριθμό αυγών, ντοματών και λοιπών ζαρζαβατικών που θα τον έχουν ως στόχο.
Δεύτερον, η ελληνική διαδικτυακή κοινότητα δεν αποτελείται από μαλάκες, όπως θα ήθελε ο κος Λιακόπουλος να συμβαίνει. Οι αντιδράσεις εναντίον του ήταν και είναι πολλές και άμεσες, ένας κόλαφος ενάντια σε κάποιον που χρησιμοποιεί φτηνούς εντυπωσιασμούς και βαθυστόχαστους, κενούς νοήματος λαϊκισμούς για να προωθήσει βιβλία της χειρίστης ποιότητας, με ολοφάνερο target group τους αγράμματους και αμόρφωτους, "εθνικής σκέψεως" δεινοσαύρους της σημερινής ελληνικής κοινωνίας. Οι κάτοικοι του ελληνικού δικτυακού χωριού έχουν γνώσεις, έχουν κριτική σκέψη και έχουν την νοημοσύνη που χρειάζεται για να καταλάβουν ποια πλευρά πρέπει να υποστηρίξουν.
Θέλω να πιστεύω ότι η ελληνική δικαιοσύνη, παρά τα μύρια όσα προβλήματά της, έχει την στοιχειώδη ευφυΐα για να καταλάβει ότι η μόνη λογική ετυμηγορία είναι η πανηγυρική αθώωση του Αντώνη Τσιπρόπουλου. Δεν θέλω να φτάσω σε πιο βαθιά επίπεδα ερμηνείας της υπόθεσης αυτής, όπως ο κίνδυνος της ποινικοποίησης της διαδικτυακής ελευθερίας, αλλά θα μείνω στην επιφάνειά της - η οποία είναι και αυτή σοβαρή. Στο γεγονός ότι ένας άνθρωπος αθώος και καθημερινός μπλέκει σε περιπέτειες εξαιτίας της ασχετοσύνης και των μικροεγωισμών κάποιου που νομίζει ότι μπορεί να κάνει και να ισχυρίζεται ότι του κατέβει στο κεφάλι. Μόνο και μόνο γιαυτό, έχουμε υποχρέωση να συνεχίζουμε να αντιδρούμε σ'αυτή την γελοία υπόθεση.

Υ.Γ: Μπορείτε, αν θέλετε, να υπογράψετε υπέρ του blogme και του Αντώνη Τσιπρόπουλου εδώ.

Ηθική και Θρησκεία

Από τα πιό κλασικά ερωτήματα των θεϊστών απέναντι στους αθεϊστές, είναι η σύνδεση θρησκείας και ηθικής. O Ντοστογιέφσκι το είχε διατυπώσει - με μια κάπως μοιρολατρική διάθεση - στους "Αδερφούς Καραμαζόφ" : "Αν ο Θεός είναι νεκρός, όλα επιτρέπονται". Με κάπως μεταμοντέρνα διάθεση και με μια δόση ψυχολογίας, οι θεϊστές ρωτούν το εξής: "Ας υποθέσουμε ότι, όντως, όλα τα περί Θεού είναι αποκύημα της φαντασίας μας. Ας υποθέσουμε ότι οι Γραφές όντως είναι μυθολογία. Τότε, πως διαχωρίζουμε το καλό από το κακό; Πως ξέρουμε ότι πρέπει να είμαστε καλοί απέναντι στους άλλους; Ποια η εγγύηση ότι θα συνεχίσουμε να είμαστε ηθικοί;"
Καταρχήν πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Κανείς δεν έχει αντίρρηση ότι οι βάσεις των τριών αβραμικών θρησκειών που κατέχουν σήμερα το μεγαλύτερο ποσοστό στον κόσμο (Ιουδαϊσμός, Χριστιανισμός και μουσουλμανισμός) είναι τα ιερά κείμενά τους. Αν και τα τελευταία χρόνια υπάρχει κάποια προσπάθεια να αποσυνδεθούν οι Γραφές από την πίστη και την θρησκεία, το όλο εγχείρημα αποδεικνύεται συχνά σαθρό, έωλο και ανάξιο λόγου - κλασικά παραδείγματα ο δημιουργισμός και ο ευφυής σχεδιασμός.Δεν θα σταθώ στον Ινδουισμό ή στον Βουδισμό, απλούστατα γιατί είναι δύσκολο να τα αντιμετωπίσει κανείς σαν θρησκείες με την αυστηρή έννοια του όρου, ενώ πιό πολύ εκλαμβάνονται σαν φιλοσοφικά συστήματα - όσο τρελά ή τραγελαφικά και να είναι. Προσπαθώντας λοιπόν να εξετάσουμε το παραπάνω ερώτημα, πρέπει να δούμε πως προβάλλεται η ηθική μέσα από τα κείμενα αυτά.
Αναλύοντας την Βίβλο από πλευράς ηθικής, τα νέα δεν είναι καθόλου ευχάριστα. Καταρχήν η ιδέα του περιούσιου λαού είναι ηθικώς αμφισβητήσιμη - αν όχι απορριπτέα. Ολοφάνερα ρατσιστική και ενάντια στις αρχές του ανθρωπισμού, η ιδέα ότι είσαι το "αγαπημένο παιδί" μιας ανώτερης ύπαρξης μιλάει κατευθείαν στον εγωισμό, στο σολιψισμό και εν τέλει στον μαζοχισμό μιας ομάδας, συχνά με τραγικά αποτελέσματα. Ο Θεός διατάζει τον Ιησού του Ναυή να εξαφανίσει από προσώπου γης τους Αμαληκίτες, να κατασφάξει νέους, γέρους και παιδιά, να σκλαβώσει τις γυναίκες, να αρπάξει τα ζώα και τα πλούτη τους. Η δικαιολογία; "Αυτή είναι η γη που σας έχω υποσχεθεί". Ποιος θα μπορούσε να εκλάβει κάτι τέτοιο ως "ηθικό";
Στην ιστορία του Λωτ βρίσκουμε κάτι άλλο, εξίσου - αν όχι περισσότερο - ανατριχιαστικό. Δύο άγγελοι επισκέπτονται τον Λωτ και αυτός τους προσκαλεί να δειπνήσουν και να ξεκουραστούν. Οι "πονηροί" Σοδομίτες περικυκλώνουν την σκηνή του και απαιτούν να τους παραδώσει τους δύο ξένους "για να τους γνωρίσουν" - νομίζω πως το νόημα της "γνωριμίας" είναι σαφές. Και ακολουθεί η φρικιαστική απάντηση του Λωτ: "Μην πειράξετε αυτούς τους δυο ανθρώπους, γιατί είναι καλεσμένοι μου. Να, στην σκηνή μου είναι οι δυο κόρες μου, που δεν έχουν γνωρίσει ακόμη άντρα. Αυτές να τις πάρετε να να τις μεταχειριστείτε όπως επιθυμείτε. Τους δυο ξένους όμως μην τους πειράξετε, γιατί είναι υπό την προστασία μου". Ποιος άνθρωπος με στοιχειώδη αίσθηση της ανθρωπιάς θα έδινε ανερυθρίαστα τις κόρες του σε μια ομάδα από βιαστές, παιδεραστές και δολοφόνους; Ευτυχώς ο Λωτ δεν πραγματοποίησε την πρότασή του - ο Θεός τύφλωσε τους Σοδομίτες - αλλά δεν νομίζω ότι υπάρχει αντίρρηση πως αυτός ο άνθρωπος, στην σημερινή εποχή, θα κατέληγε με συνοπτικές διαδικασίες στα μπουντρούμια του Σινγκ Σινγκ. Πως λοιπόν αποτελεί ηθικό πρότυπο;
Ο ακρογωνιαίος λίθος της Παλαιάς Διαθήκης, η θυσία του Αβραάμ, αποτελεί άλλον έναν ηθικό τραγέλαφο ο οποίος εκλαμβάνεται σαν ύψιστο αγαθό. Πέρα από το ψυχολογικό σοκ που μπορεί να υποστεί ένα παιδί στην θέα ενός μαχαιριού που απειλεί να του κόψει τον λαιμό, η ίδια η στάση του Αβραάμ απέναντι στο όλο θέμα προκαλεί έκπληξη, Πως μπορεί ένας πατέρας να συμφωνήσει σε μια τόσο απεχθή πράξη, έστω και μετά από δισταγμό; Και ποιος ηθικός Θεός θα υπέβαλλε σε τέτοιο ψυχολογικό μαρτύριο ένα παιδί, μόνο και μόνο για να αποκαλύψει στο τέλος ότι "άλλαξε γνώμη";
Η θέση της γυναίκας στην Παλαιά Διαθήκη μόνο οργή προκαλεί, και βασίζεται σε κάτι τόσο τετριμμένο και άχρηστο, όσο ο παρθενικός υμένας. "Αν μια γυναίκα δεν είναι παρθένα την στιγμή που θα παντρευτεί, να συρθεί στο κατώφλι του πατρικού της κι εκεί οι άντρες της πόλης να την σκοτώσουν με πέτρες", λέει το Δευτερονόμιο.Και στους Αριθμούς: "Σκοτώστε όλους τους άντρες, τα παιδιά και όσες δεν είναι παρθένες. Αλλά αυτές που είναι, κρατήστε τις για τους εαυτούς σας". Προκαλώ κάποιον να δικαιολογήσει ηθικά όλα τα παραπάνω - οι γυναίκες σίγουρα θα δυσκολευτούν.
Στην Καινή Διαθήκη τα πράγματα σαφώς καλυτερεύουν, αλλά εισάγεται ίσως η πιό φρικιαστική έννοια όλης της θρησκείας: η Κόλαση. Βλέπετε, μπορεί να έχετε επιλογή ως προς την πίστη σας - ο κίνδυνος να χάσετε το κεφάλι σας έχει μειωθεί δραματικά - αλλά όσοι δεν πιστεύουν, ας ετοιμάζονται για ένα μαρτύριο από το οποίο δεν υπάρχει σωτηρία. Πολύ θα ήθελα να ξέρω τι είδους επιλογή ή ελευθερία επιλογής είναι αυτό. Και πολύ θα ήθελα να ξέρω τα ηθικά κριτήρια ενός Θεού που λέει "έχεις ελευθερία επιλογής, αλλά αν δεν συμφωνήσεις μαζί μου, της πάτησες!".
Στις Επιστολές των Αποστόλων, πολλές φορές δεν βλέπουμε κάτι διαφορετικό ή ριζοσπαστικό. Κι εκεί η θέση της γυναίκας είναι ανύπαρκτη, τα "ανυπάκουα παιδιά" πρέπει να θανατώνονται - προς έκπληξή μας, κάτι τέτοιο υποστηρίζει και ο Ιησούς! - η σκλαβιά επιτρέπεται. Ευτυχώς που η γελοιοδέστατη εντολή όλων, η διατήρηση του Σαββάτου, φαίνεται να καταργείται.
Το Κοράνι, το Τόρα και το Χαντίθ δεν λένε στην ουσία κάτι διαφορετικό, αλλά μερικές φορές παρουσιάζουν κάποιες ανατριχιαστικές επεκτάσεις. Εκεί δεν φτάνει η δολοφονία κάποιου που αλλάζει πίστη. Πρέπει αυτή η εκτέλεση να γίνει δι' αποκεφαλισμού. Επίσης προβλέπουν τον ακρωτηριασμό μέσω περιτομής, ή το ανατριχιαστικό ανάλογο για τις γυναίκες, την κλειτοριδεκτομή.
Μπορούμε συνεπώς να αντλήσουμε ηθική από τις Γραφές ή τα ιερά κείμενα των επικρατέστερων θρησκειών; Δεν ξέρω για σας, αλλά προσωπικά δεν μπορώ να δεχθώ σαν ηθικό πρότυπο έναν Θεό που φαίνεται να επιβάλλει την σκλαβιά, τον φόνο, τον ακρωτηριασμό, την μισαλλοδοξία, τις φυλετικές διακρίσεις, την μαστροπεία, την παιδεραστία ή την παιδοκτονία. Από που λοιπόν πρέπει να αντλήσω την ηθική μου;
Δεν χρειάζομαι άνωθεν άδεια για να δείξω αλληλεγγύη σε κάποιον που υποφέρει. Η συνεργασία μεταξύ ανθρώπων, η ανθρώπινη αντιμετώπιση, η αλληλοϋποστήριξη, η βοήθεια ενάντια στην αδυναμία - όλα είναι δυνατότητες που πηγάζουν από την δαρβινική κληρονομιά μας ως είδος. Το να φανώ χρήσιμος σε κάποιον βοηθάει στην επιβίωσή μου γιατί μπορεί αυτός ο κάποιος να φανεί χρήσιμος σε μένα. Το να συνεργαστώ με κάποιον βοηθάει την επίτευξη των στόχων μου. Το να σεβαστώ κάποιον αυξάνει τις πιθανότητες να μου δείξει εμπιστοσύνη και να συνεργαστεί μαζί μου. Το λιγότερο που θα χρειαστώ για να ασκήσω αυτά τα ανθρώπινα καθήκοντά μου, είναι ένας θεϊκός Big Brother, μια ουράνια απολυταρχία που δεν μου αφήνει κανένα, μα κανένα περιθώριο κρίσης, επιλογής ή άμυνας.
Και κάτι τελευταίο. Για όσους πουν "μα υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν το καλό εμπνευσμένοι από την θρησκεία τους", θα αντιτάξω τα λόγια του Stephen Weinberg: "Οι καλοί άνθρωποι κάνουν καλά πράγματα. Οι κακοί άνθρωποι κάνουν κακά πράγματα. Μα μόνο η θρησκεία μπορεί να κάνει έναν καλό άνθρωπο να κάνει κακά πράγματα".

Paris

Όταν σου δίνουν να φορέσεις μια βαριά "φανέλα", το πρώτο που πρέπει να κάνεις είναι να καταλάβεις αν μπορείς να την σηκώσεις. Με 30 εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο - ο δημοφιλέστερος τουριστικός προορισμός στον κόσμο - , με μια ιστορία σχεδόν δύο χιλιάδων ετών, με μνημεία γνωστά και μοναδικά ανά την υφήλιο και πρωτεύουσα μιας χώρας που γέννησε μερικές από τις πιό θαυμαστές προσωπικότητες όλων των εποχών, το Παρίσι καλείται συνεχώς να δικαιολογήσει το στέμμα του ως "Πρωτεύουσα του Κόσμου". Μόνο ένας τρόπος υπάρχει για να δοθεί απάντηση στο αιώνιο ερώτημα:"Μα, επιτέλους, τι το ιδιαίτερο έχει;" Και αυτός ο τρόπος είναι μια βολτίτσα μέχρι εκεί.
Φυσικά, θα πετάξετε με Air France. Εννοείται ότι υπάρχουν πτήσεις με κάθε ευρωπαϊκή εταιρία, αλλά γνώμη μου είναι να προτιμάτε πάντα τα "εγχώρια προϊόντα". Με τις γαλλικές αερογραμμές, υπολογίστε γύρω στα 300 ευρώ συν φόρους - με επιστροφή. Αν πάλι είστε αθεράπευτα Έλληνας, οι Ολυμπιακές αερογραμμές θα σας στοιχίσουν περίπου 50 ευρώ λιγότερα.Δική σας δουλειά να αναρωτηθήτε αν αξίζει τον κόπο.
Σε δύο ώρες θα προσγειωθείτε στο αεροδρόμιο του Στρατηγού, το Charles de Gaulle. Ένας αχανής λαβύρινθος από μπετόν, μέταλλο και γυαλί, το Διεθνές Αεροδρόμιο είναι το πρώτο πράγμα που θα σας κάνει εντύπωση. Όσοι περιμένετε κάτι από το "παραδοσιακό" Παρίσι, θα απογοητευτείτε λίγο. Η πόλη έχει εξαπλωθεί με σύγχρονο τρόπο, και θα πρέπει να προχωρήσετε στα ενδότερα για να πάρετε την πρώτη γεύση από το μποέμικο άρωμα που εξύμνησαν προσωπικότητες σαν τον Honore de Balzac.
Ένα από τα άσχημα του Παρισιού είναι ότι είναι δύσκολο να δοθεί κάποιο σημείο αναφοράς. Υπάρχουν είκοσι περιφέρειες στην πόλη - κάτι σαν τους δικούς μας Δήμους -, η κάθε μια με την δική της μοναδικότητα. Σαν γενικός κανόνας, ισχύει ότι εξαπλώνονται γύρω από τον Σηκουάνα, με τις παλιότερες περιοχές γύρω από το ποτάμι και τις νεότερες στην περιφέρεια - τόσο διαφορετικές όσο η μέρα με την νύχτα. Έτσι, θα δείτε τα πάντα: γραφεία και επιχειρήσεις στο Louvre - εκεί βρίσκεται και το μουσείο - , κινέζικη συνοικία στο Gobelins, τον απίστευτο γυάλινο πύργο του Tour Maine - Montparnasse στο Observatoire, καφέ ποτισμένα με την ζαλάδα του αψέντι στο Luxemburg. Μην ελπίζετε να τα δείτε όλα. Μια γύρα στο Παρίσι είναι πάντα του είδους "ό,τι αρπάξεις".
Υπάρχουν όμως κάποια πράγματα που πρέπει οπωσδήποτε να κάνετε, με τόση ευλάβεια όση δείχνουν οι μουσουλμάνοι για την Μέκκα.
Είστε άξιοι της μοίρας σας αν παραλείψετε να περάσετε από το L'Ecluse στην Saint Michelle για κρεμμυδόσουπα ή το L'Alsace στο Champs-Elysees για τον ίδιο λόγο. Καφέ οπωσδήποτε στο Cafe de Flores στην Saint Germain - όπου, αν είστε τυχεροί, μπορεί να καθίσετε στο ίδιο τραπέζι που καθόταν ο Jean Paul Sartre ή η Simone de Beauvoir. Αφού ικανοποιήσετε το στομάχι σας, μπορείτε να ξεφραγκιαστείτε άφοβα σε μια άνευ προηγουμένου shopping therapy. Στην Montaigne θα βρήτε Yves-Saint Laurent και Dior, στο Fauburg Saint-Honore σας κλείνει το μάτι ο Gucci και ο Hermes, στο Saint-Sulpice κατευθείαν για Versace. Και αν σας μείνουνε τίποτα ψιλά, ρίξτε το στον χορό. Για house, techno και άλλα συναφή ακουστικά εγκλήματα, τραβήξτε για Batofar, στην Francois Mauriac. Αν επιθυμήσατε κάτι από disco, κατευθυνθείτε στο Bus Palladium,στην Fontaine, ενώ εσείς οι ροκάδες και τζαζάδες που θέλετε κάτι πιό ήρεμο, το Le Divan du Monde στην rue de Martyrs σας καλεί.
Και εδώ παρακαλώ τα αγοράκια να με προσέξουν ιδιαίτερα. Δεν ξέρω τι θα κάνετε, δεν με νοιάζει από ποιόν θα δανειστείτε, δεν με ενδιαφέρει τι θα υποθηκεύσετε...μην τολμήσετε να μην περάσετε μια νύχτα στο Moulin Rouge! Είστε στην πρωτεύουσα του έρωτα, είστε στην Μέκκα του αισθησιασμού, είστε στο ΠΑΡΙΣΙ που να πάρει! Αφήστε την καλή σας - εαν έχετε την ατυχία να την πάρετε μαζί - κάπου, μπείτε σε ένα ταξί - είναι εξυπηρετικά, αν και υπάρχει πρόβλημα με την γλώσσα - και πείτε στον οδηγό δύο μαγικές λεξούλες: Moulin Rouge. Δεν υπάρχει περίπτωση να μην καταλάβει! Το σόου ξεκινά στις 2:00 το πρωί, κοστίζει 89 ευρώ - 170 (!) με γεύμα - και πρέπει απαραίτητα να φοράτε κοστούμι. Σας υπόσχομαι όμως ότι θα με ευχαριστείτε το επόμενο πρωί - και εσείς και το έτερον σας ήμισυ (το πιάσατε το υπονοούμενο;)!
Κάπου εδώ θα κλείσω. Δεν ανέφερα τον Πύργο του Άιφελ, το Μουσείο του Λούβρου ή την Αψίδα του Θριάμβου. Και δεν είπα τίποτε για το ευρωπαϊκό έκτρωμα της Eurodisney. Αυτά είναι για γκρουπάκια με πενηντάρηδες τουρίστες. Τελικά όμως, δόθηκε απάντηση στο ερώτημα της εισαγωγής; Για μένα ναι. Το Παρίσι μπορεί να μην τα πάει καλά σε μερικούς τομείς - όπως η καθαριότητα (προσοχή στις "σκυλο-νάρκες" στους δρόμους) ή η συνεννόηση (είναι τόσο σωβινιστές που δεν κάνουν τον κόπο να μάθουν αγγλικά) - αλλά, καθώς γράφω αυτές τις γραμμές, συνειδητοποιώ ένα πράγμα:μια πόλη τόσο πολύπλευρη, τόσο χαοτική, τόσο πολυπολιτισμική, αποκλείεται να μην είναι η Πρωτεύουσα του Κόσμου.












Υ.Γ: Και αυτή τη φορά, το Διεθνές Ταξιδιωτικό Πρακτορείο "Βίκυ και Χρύσα" έκανε πολύ καλή δουλειά. Φυσικά, τις ευχαριστώ θερμά. Μαζί και την Έφη ("το Μπούμπι" μου, όπως την αποκαλώ, προς απογοήτευσή της) που ήταν μαζί τους.

Χαμένες ταυτότητες...

Αναμφισβήτητα πρόκειται για την πιό αμφιλεγόμενη και αινιγματική προσωπικότητα της Παγκόσμιας Ιστορίας. Στο όνομά του χιλιάδες σφάχτηκαν, παλουκώθηκαν, κάηκαν στην πυρά και στραγγαλίστηκαν, τόσο από τους υποστηρικτές του όσο και από τους αντιπάλους του. Εξαιτίας αυτών που έλεγε, ζήσαμε περίπου χίλια χρόνια σκοταδισμού και θεοκρατίας. Τα πιό τραγικά θύματα του, οι γυναίκες, πέρασαν τα πάνδεινα κάτω από το τσεκούρι του Malleus Maleficarum. Σήμερα, δύο χιλιάδες χρόνια μετά, δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι αυτού του πλανήτη πιστεύουν ότι δεν ήταν άνθρωπος, αλλά θεός (ό,τι και να σημαίνει αυτό) , ο καθένας με τον τρόπο του. Η τραγική ειρωνεία είναι ότι δεν φέρει καμία ευθύνη! Σίγουρα, ούτε ο ίδιος μπορούσε να φανταστεί τι θα επακολουθούσε!
Ecce Homo, λοιπόν. Ιδού ο Άνθρωπος! Ο Ιησούς!
Το πρώτο πρόβλημα σχετικά με τον Ιησού, είναι το όνομά του. Υπάρχει ακόμα η παρανόηση ότι το "Χριστός" είναι όνομα - ή έστω επίθετο. Μέγα λάθος. "Χριστός" είναι ο τίτλος που απέκτησε - μάλλον μεταθανάτια - και προέρχεται από τα ελληνικά: χριστός, ο έχων το χρίσμα. Πρόκειται για μάλλον άστοχη απόδοση του αραμαϊκού massiah, σωτήρας, απ' όπου προήλθε ο εξελληνισμένος τύπος μεσσίας. Η Καινή Διαθήκη τον αναφέρει με το εβραϊκό του όνομα: Yeshua, σύντμηση του Yehoshua, "Ο θεός σώζει". Σκοντάφτουμε όμως στον Ησαΐα: "...ο Κύριος θα σας δώσει σημάδι: ιδού, μια παρθένα θα μείνει έγκυος, και θα γεννήσει γιο, και το όνομά του θα είναι Εμμανουήλ...". Κι αυτό δεν είναι άλλο από το αραμαϊκό immanu'el, "Ο Θεός [είναι] μαζί μας". Κι όσοι έχετε παντρευτεί, δεν ξέρω αν προσέξατε τι λέει ο παπάς στον χορό του Ησαΐα: "και έτεκεν υιόν, τον Εμμανουήλ..." (μάλλον εκείνη την ώρα ήσασταν απασχολημένοι με τις ρουκέτες ρυζιού). Προσωπικά, θεωρώ πιό σωστό το Yeshua. Αν μη τι άλλο, ήταν πιό συνηθισμένο σαν όνομα.
Το επόμενο πρόβλημα που συναντά κανείς, είναι οι χρονολογίες. Εδώ τα πράγματα είναι πιό μπερδεμένα, καθώς οι μόνες πηγές που έχουμε είναι τα Ευαγγέλια (τόσο τα Κανονικά, όσο και τα Απόκρυφα). Οι αντιφάσεις που υπάρχουν ανάμεσά τους, καθώς και τα ιστορικά λάθη, είναι τόσα πολλά, που μόνο εκτιμήσεις μπορούν να γίνουν. Ο Ματθαίος και ο Λουκάς αναφέρουν ότι γεννήθηκε όταν Έπαρχος της Ιουδαίας ήταν ο Ηρώδης Αντύπας. Ο Λουκάς μας τα μπερδεύει πιο κάτω, λέγοντας ότι Κυβερνήτης της Συρίας ήταν ο Κυρηναίος, και αναφέρει και την απογραφή στην Ιουδαία και στη Συρία. Εξωχριστιανικά, ο Ιώσηπος αναφέρει την απογραφή του έτους 6 μ.Χ, περίπου δέκα χρόνια μετά από τον θάνατο του Ηρώδη (4 π.Χ) .Από αυτά, το μόνο ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι γεννήθηκε κάπου ανάμεσα στο 4 π.Χ και στο 6 μ.Χ.
Το ίδιο ασαφής είναι και η ημερομηνία θανάτου του. Ο Ιωάννης λέει ότι σταυρώθηκε μια ημέρα πριν το Εβραϊκό Πάσχα, στις 14 του μηνός Nissan, αλλά ο Μάρκος λέει ότι Μυστικός Δείπνος έγινε στις 15 του μηνός Nissan, ανήμερα το Πάσχα. Εαν λάβουμε υπ όψιν και τις ημερομηνίες της ύπαρξης του Πόντιου Πιλάτου ως Κυβερνήτη της Ιουδαίας ( από το 26 μ.Χ ως το 36 μ.Χ), μπορούμε να πούμε ότι πέθανε είτε στις 7 Απριλίου του 30 μ.Χ είτε στις 3 Απριλίου του 33 μ.Χ.
Πρόβλημα υπάρχει και με τις πηγές που έχουμε σχετικά με τον Ιησού. Τόσο τα Κανονικά, όσο και τα Απόκρυφα Ευαγγέλια, γράφτηκαν μετά τον θάνατό του, και σώζονται μόνο αντίγραφά τους. Υπολογίζεται ότι όλα τα Ευαγγέλια γράφτηκαν γύρω στα 80 χρόνια μετά (συν πλην μια- δυο δεκαετίες) και, επιπλέον, βρίθουν τόσων ανακριβειών και αντιφάσεων, που είναι σχεδόν αδύνατο να τα δεχτούμε σαν αξιόπιστες ιστορικές πηγές. Όσο για τις εξωχριστιανικές πηγές (Ιώσηπος, Τάκιτος, Σουετώνιος και Πλίνιος ο Νεώτερος ), κι αυτές είναι μεταγενέστερες και περίπου της ίδιας εποχής με τα Ευαγγέλια, και οι αναφορές τους είναι είτε μικρές, είτε ασαφείς. Όμως, δεν υπάρχει ούτε λέξη από συγγραφείς σύγχρονους του Ιησού! Μεγάλη αντίφαση, αν σκεφτούμε ότι παρουσιάζεται σαν διασημότητα που τον ακολουθούσαν τα πλήθη!
Η σταύρωση και η ταφή του παρουσιάζουν παρόμοια προβλήματα. Ο Ιωάννης και ο Λουκάς λένε ότι έμεινε τρεις ώρες στον σταυρό, μετά τον κατέβασαν, τον έχρισαν με αρώματα και τον έθαψαν, παρουσία των συγγενών του. Ο Ματθαίος μας τα αλλάζει. Δεν τον έχρισαν με αρώματα και οι συγγενείς δεν ήταν εκεί. Απλά τον τύλιξαν με το σάβανο και τον άφησαν στον τάφο. Όλα τα υπόλοιπα έγιναν την επόμενη ημέρα. Οι ευαγγελιστές επίσης δεν συμφωνούν στον λόγο που η Μαρία επισκέφτηκε τον τάφο, στην ώρα της επίσκεψης και στο αν ο τάφος ήταν ανοιχτός ή όχι.
Υπάρχει όμως και κάτι άλλο. Η συνηθισμένη πρακτική των Ρωμαίων ήταν να αφήνουν τους νεκρούς στον σταυρό για δύο τρεις ημέρες, μάλλον για παραδειγματισμό. Μετά τους κατέβαζαν και τους έχωναν σε ασημάδευτους, ομαδικούς ταφικούς λάκκους. Επίσης, οι σταυρώσεις δεν ήταν σπουδαίο θέαμα την εποχή εκείνη. Καθημερινό φαινόμενο, αντιμετωπίζονταν από τους ντόπιους σαν τα σημερινά τροχαία ατυχήματα: περνάς από δίπλα, λες "πω πω!" και συνεχίζεις. Και, δεδομένου ότι σταυρώθηκαν μόνο τρεις - ενώ συνήθως επρόκειτο για ομαδικές εκτελέσεις -, δεν πρέπει να προσέλκυσε μεγάλο κοινό. Υπάρχει λοιπόν πιθανότητα να μην υπήρχε καν τάφος!
Θα σταματήσω εδώ. Η σχετική βιβλιογραφία είναι τόσο πλούσια, που φτάνει για να βουλιάξει ολόκληρο στόλο. Φυσικά, δεν διεκδικώ την πατρότητα των παραπάνω - πρόκειται για συμπεράσματα που υπάρχουν εδώ και πολλά χρόνια, ανθρώπων πολύ πιό άξιων από μένα. Απλώς θέλησα να ξύσω λίγο την επιφάνεια, να σκάψω λιγάκι και να δώσω το δικό μου συμπέρασμα για το ποιος ήταν - για την εποχή του - ο Ιησούς: ένας αξιόλογος, πανέξυπνος και ριζοσπαστικός πολιτικός.

Χορεύοντας στο ταβάνι.

Στο "Royal Wedding" του Stanley Donnen, o Fred Astaire αφήνει τον έρωτά του για την Anne Ashmond (Sarah Churchill) να γίνει στίχος,μουσική και χορός, στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του. "Είσαι όπου λάμπει η ομορφιά/Είσαι όπου φυτρώνει η ορχιδέα/Ό,τι είναι νεαρό κι ευτυχισμένο, πιό λαμπερό κι από γιορτή/ Είσαι όπου παίζουν οι άγγελοι." Χορεύοντας μαζί με την φωτογραφία της, υπερνικά την βαρύτητα, τα βήματά του βρίσκουν πρόσφορο έδαφος στο πάτωμα, στους τοίχους, στο ταβάνι...παντού. Ο χορός του εξαπλώνεται παντού, μέσα του κι έξω, στον κόσμο που τον περιβάλει, πετάει, αιωρείται, τα πάντα γύρω του γίνονται χορός, τραγούδι, στίχος κι αγάπη. "Είσαι όπου κι αν πάω.Δεν είναι μυστήριο-είσαι ο κόσμος μου."